ĐÔNG TÂY Y KẾT HỢP

Vì sức khỏe người Việt

Cây Cúc Chỉ Thiên, tác dụng chữa bệnh của Chỉ thiên

Theo y học cổ truyền, cây chỉ thiên có vị đắng, tính mát; vào 3 kinh phế, tỳ và can. Có tác dụng thanh nhiệt, lương huyết, giải độc, khoan trung hạ khí, lợi tiểu, tiêu thũng. Thường dùng chữa cảm sốt, ho, họng sưng đau, đau mắt đỏ, tiêu chảy, vàng da, mụn nhọt…

Cây chỉ thiên còn có tên gọi khác là thổi lửa, cỏ lưỡi mèo, cỏ lưỡi chó, co tát nai (dân tộc Thái), nhả đản (dân tộc Tày). Là cây cỏ mọc hoang, sống dai, thân cao chừng 20 - 50cm, nhiều cành, cả cây có lông. Lá gốc mọc thành hình hoa thị, sát đất. Phiến lá dài chừng 6 - 12cm, rộng 3 - 5cm, hình thìa, có lông trắng ở cả hai mặt, mép có răng cưa lượn sóng, phía dưới hẹp lại thành cuống rộng ôm vào thân. Lá ở thân nhỏ và hẹp hơn lá ở gốc. Hoa màu tím, mọc thành xim, có đầu giả. Quả hình thoi, có 10 cạnh lồi. Mùa hoa quả: tháng 1 - 8. Có thể thu hái quanh năm, dùng tươi hoặc phơi, sấy khô.

Trồng Cây chỉ thiên làm thuốc

Tên khác: Cỏ lưỡi mèo, Chân voi nhám, Thổi lửa, Cỏ lưỡi mèo, Cỏ lưỡi chó, Co tát nai (Thái), Nhả đản (Tày), Cỏ chỉ thiên
Tên khoa học: Elephantopus Scaber L
Tên đồng nghĩa: Scabiosa cochinchinensis Lour.

Cây chỉ thiên còn có tên gọi khác là thổi lửa, cỏ lưỡi mèo, cỏ lưỡi chó, co tát nai (dân tộc Thái), nhả đản (dân tộc Tày). Là cây cỏ mọc hoang, sống dai, thân cao chừng 20 - 50cm, nhiều cành, cả cây có lông. Lá gốc mọc thành hình hoa thị, sát đất. Phiến lá dài chừng 6 - 12cm, rộng 3 - 5cm, hình thìa, có lông trắng ở cả hai mặt, mép có răng cưa lượn sóng, phía dưới hẹp lại thành cuống rộng ôm vào thân. Lá ở thân nhỏ và hẹp hơn lá ở gốc. Hoa màu tím, mọc thành xim, có đầu giả. Quả hình thoi, có 10 cạnh lồi. Mùa hoa quả: tháng 1 - 8. Có thể thu hái quanh năm, dùng tươi hoặc phơi, sấy khô.

Cây chỉ thiên.

Mô tả: Cây thảo sống nhiều năm cao 30-60 cm. Lá mọc thành hoa thị ở gốc, thuôn thon hay thành cuống ôm thân, tù ở đầu, dài 6 -12cm, rộng 3-5 cm, có răng, có lông ráp ở cả hai mặt, với lông trắng, cứng, áp sát. Hoa tím hay hồng, xếp 4 cái thành đầu; các đầu này lại tập hợp thành ngù bao bởi hai lá bắc hình tam giác, dài 10-15mm, rộng ở gốc. Quả bế có 10 cạnh, hình thoi, có lông, cụt ở đỉnh; mào lông cứng xếp một dãy.

Ra hoa kết quả từ tháng 6 đến tháng 12.

Cây chỉ thiên còn có tên gọi khác là thổi lửa, cỏ lưỡi mèo, cỏ lưỡi chó, co tát nai (dân tộc Thái), nhả đản (dân tộc Tày). Là cây cỏ mọc hoang, sống dai, thân cao chừng 20 - 50cm, nhiều cành, cả cây có lông. Lá gốc mọc thành hình hoa thị, sát đất. Phiến lá dài chừng 6 - 12cm, rộng 3 - 5cm, hình thìa, có lông trắng ở cả hai mặt, mép có răng cưa lượn sóng, phía dưới hẹp lại thành cuống rộng ôm vào thân. Lá ở thân nhỏ và hẹp hơn lá ở gốc. Hoa màu tím, mọc thành xim, có đầu giả. Quả hình thoi, có 10 cạnh lồi. Mùa hoa quả: tháng 1 - 8. Có thể thu hái quanh năm, dùng tươi hoặc phơi, sấy khô.

Cụm Hoa Cây chỉ thiên.

Bộ phận dùng: Toàn cây - Herba Elephantopi

Nơi sống và thu hái: Loài cây rất phổ biến ở vùng Viễn đông và cả ở nước ta, thường gặp ven đường, ở các bãi hoang khắp các tỉnh từ Bắc chí Nam. Thu hái cây vào mùa hè - thu, rửa sạch, cắt nhỏ, phơi khô dùng. Lá thường dùng tươi.

Tính vị, tác dụng: Vị đắng, se, tính mát; có tác dụng thanh nhiệt giải độc, lợi thuỷ tiêu thũng. Lá trừ giun, lợi tiểu, kích dục.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Thường dùng trị

1. Cảm mạo, viêm hạch hạnh nhân cấp, viêm hầu họng, viêm kết mạc

2. Viêm gan vàng da cấp, xơ gan cổ trướng

3. Viêm thận cấp và mạn

4. Cước khí thuỷ thũng, lỵ, ỉa chảy

5. Cụm nhọt, eczema, rắn cắn. Liều dùng 15-30g, dạng thuốc sắc. Không dùng cho người có thai. Dùng ngoài giã cây lá tươi lấy nước uống, bã đắp trừ rắn cắn (dùng riêng hoặc phối hợp với Bồ cu vẽ, lá Ớt). Có thể lấy lá tươi giã với mẻ và giấm đắp trị đinh râu, nhọt độc, hoặc nấu nước rửa bệnh ngoài da. Ở Ấn Độ, người ta dùng cây chữa rắn cắn; nước sắc rễ và lá dùng trị đái khó, ỉa chảy, lỵ và viêm hay đau dạ dày. Rễ dùng để ngừng nôn và trộn với hồ tiêu làm thuốc đắp trị đau răng. Lá giã ra, nấu với dầu dừa dùng đắp vết loét và eczema. Ở Thái Lan, rễ và lá cây được dùng làm thuốc tránh thụ thai, thuốc bổ tăng lực và trị ho.

Cây chỉ thiên còn có tên gọi khác là thổi lửa, cỏ lưỡi mèo, cỏ lưỡi chó, co tát nai (dân tộc Thái), nhả đản (dân tộc Tày). Là cây cỏ mọc hoang, sống dai, thân cao chừng 20 - 50cm, nhiều cành, cả cây có lông. Lá gốc mọc thành hình hoa thị, sát đất. Phiến lá dài chừng 6 - 12cm, rộng 3 - 5cm, hình thìa, có lông trắng ở cả hai mặt, mép có răng cưa lượn sóng, phía dưới hẹp lại thành cuống rộng ôm vào thân. Lá ở thân nhỏ và hẹp hơn lá ở gốc. Hoa màu tím, mọc thành xim, có đầu giả. Quả hình thoi, có 10 cạnh lồi. Mùa hoa quả: tháng 1 - 8. Có thể thu hái quanh năm, dùng tươi hoặc phơi, sấy khô.

Rễ Cây chỉ thiên.

Ghi chú: Còn có Cúc chỉ thiên bông hay Chân voi gié - Pseudelephantopus spicatus (Aublet) Rohr (Elephantopus spicatus Aublet), cũng được dùng nhưng ít phổ biến hơn. Lá dùng chủ yếu làm thuốc chữa các vết thương và cũng dùng chữa sốt và lợi tiểu.

Cây chỉ thiên còn có tên gọi khác là thổi lửa, cỏ lưỡi mèo, cỏ lưỡi chó, co tát nai (dân tộc Thái), nhả đản (dân tộc Tày). Là cây cỏ mọc hoang, sống dai, thân cao chừng 20 - 50cm, nhiều cành, cả cây có lông. Lá gốc mọc thành hình hoa thị, sát đất. Phiến lá dài chừng 6 - 12cm, rộng 3 - 5cm, hình thìa, có lông trắng ở cả hai mặt, mép có răng cưa lượn sóng, phía dưới hẹp lại thành cuống rộng ôm vào thân. Lá ở thân nhỏ và hẹp hơn lá ở gốc. Hoa màu tím, mọc thành xim, có đầu giả. Quả hình thoi, có 10 cạnh lồi. Mùa hoa quả: tháng 1 - 8. Có thể thu hái quanh năm, dùng tươi hoặc phơi, sấy khô.

Cây chỉ thiên.

Một số đơn thuốc thường dùng:

Chữa mụn nhọt: Lá chỉ thiên tươi rửa sạch, thêm ít muối, giã nát ít muối đắp vào chỗ đau.

Chữa họng sưng đau do viêm họng, viêm amiđan: Chỉ thiên 10g khô, hãm với 300ml nước sôi trong khoảng 30 phút, chia uống nhiều lần trong ngày. Hoặc lá chỉ thiên tươi rửa sạch nhai ngậm với một ít muối, có tác dụng giảm đau họng rất tốt.                          

Chữa viêm loét miệng lưỡi:

Chỉ thiên 30g khô sắc uống mỗi ngày một thang. Uống 3-5 ngày.

Chú ý: Người cơ thể suy nhược, phụ nữ có thai cần thận trọng khi sử dụng. Không dùng đối với bệnh thuộc chứng hàn.

Ngoài ra cần lưu ý phân biệt cây chỉ thiên với cây bồ công anh Trung Quốc vì có đặc điểm gần giống nhau để tránh nhầm lẫn: Lá bồ công anh Trung Quốc cũng mọc sát đất, hình hoa thị nhưng có hoa màu vàng, quả xếp hình cầu, có lông màu trắng; còn hoa cây chỉ thiên có màu tím nhạt.

 


Kiến thức hay


Các bệnh ung thư


Kiến thức trẻ em


Các loại bệnh thường gặp



Tin mới đăng

Xem nhiều nhất

Bạn cần biết

Cây Cúc Chỉ Thiên, tác dụng chữa bệnh của Chỉ thiên

Theo y học cổ truyền, cây chỉ thiên có vị đắng, tính mát; vào 3 kinh phế, tỳ và can. Có tác dụng thanh nhiệt, lương huyết, giải độc, khoan trung hạ khí, lợi tiểu, tiêu thũng. Thường dùng chữa cảm sốt, ho, họng sưng đau, đau mắt đỏ, tiêu chảy, vàng da, mụn nhọt…

Cây chỉ thiên còn có tên gọi khác là thổi lửa, cỏ lưỡi mèo, cỏ lưỡi chó, co tát nai (dân tộc Thái), nhả đản (dân tộc Tày). Là cây cỏ mọc hoang, sống dai, thân cao chừng 20 - 50cm, nhiều cành, cả cây có lông. Lá gốc mọc thành hình hoa thị, sát đất. Phiến lá dài chừng 6 - 12cm, rộng 3 - 5cm, hình thìa, có lông trắng ở cả hai mặt, mép có răng cưa lượn sóng, phía dưới hẹp lại thành cuống rộng ôm vào thân. Lá ở thân nhỏ và hẹp hơn lá ở gốc. Hoa màu tím, mọc thành xim, có đầu giả. Quả hình thoi, có 10 cạnh lồi. Mùa hoa quả: tháng 1 - 8. Có thể thu hái quanh năm, dùng tươi hoặc phơi, sấy khô.

Trồng Cây chỉ thiên làm thuốc

Tên khác: Cỏ lưỡi mèo, Chân voi nhám, Thổi lửa, Cỏ lưỡi mèo, Cỏ lưỡi chó, Co tát nai (Thái), Nhả đản (Tày), Cỏ chỉ thiên
Tên khoa học: Elephantopus Scaber L
Tên đồng nghĩa: Scabiosa cochinchinensis Lour.

Cây chỉ thiên còn có tên gọi khác là thổi lửa, cỏ lưỡi mèo, cỏ lưỡi chó, co tát nai (dân tộc Thái), nhả đản (dân tộc Tày). Là cây cỏ mọc hoang, sống dai, thân cao chừng 20 - 50cm, nhiều cành, cả cây có lông. Lá gốc mọc thành hình hoa thị, sát đất. Phiến lá dài chừng 6 - 12cm, rộng 3 - 5cm, hình thìa, có lông trắng ở cả hai mặt, mép có răng cưa lượn sóng, phía dưới hẹp lại thành cuống rộng ôm vào thân. Lá ở thân nhỏ và hẹp hơn lá ở gốc. Hoa màu tím, mọc thành xim, có đầu giả. Quả hình thoi, có 10 cạnh lồi. Mùa hoa quả: tháng 1 - 8. Có thể thu hái quanh năm, dùng tươi hoặc phơi, sấy khô.

Cây chỉ thiên.

Mô tả: Cây thảo sống nhiều năm cao 30-60 cm. Lá mọc thành hoa thị ở gốc, thuôn thon hay thành cuống ôm thân, tù ở đầu, dài 6 -12cm, rộng 3-5 cm, có răng, có lông ráp ở cả hai mặt, với lông trắng, cứng, áp sát. Hoa tím hay hồng, xếp 4 cái thành đầu; các đầu này lại tập hợp thành ngù bao bởi hai lá bắc hình tam giác, dài 10-15mm, rộng ở gốc. Quả bế có 10 cạnh, hình thoi, có lông, cụt ở đỉnh; mào lông cứng xếp một dãy.

Ra hoa kết quả từ tháng 6 đến tháng 12.

Cây chỉ thiên còn có tên gọi khác là thổi lửa, cỏ lưỡi mèo, cỏ lưỡi chó, co tát nai (dân tộc Thái), nhả đản (dân tộc Tày). Là cây cỏ mọc hoang, sống dai, thân cao chừng 20 - 50cm, nhiều cành, cả cây có lông. Lá gốc mọc thành hình hoa thị, sát đất. Phiến lá dài chừng 6 - 12cm, rộng 3 - 5cm, hình thìa, có lông trắng ở cả hai mặt, mép có răng cưa lượn sóng, phía dưới hẹp lại thành cuống rộng ôm vào thân. Lá ở thân nhỏ và hẹp hơn lá ở gốc. Hoa màu tím, mọc thành xim, có đầu giả. Quả hình thoi, có 10 cạnh lồi. Mùa hoa quả: tháng 1 - 8. Có thể thu hái quanh năm, dùng tươi hoặc phơi, sấy khô.

Cụm Hoa Cây chỉ thiên.

Bộ phận dùng: Toàn cây - Herba Elephantopi

Nơi sống và thu hái: Loài cây rất phổ biến ở vùng Viễn đông và cả ở nước ta, thường gặp ven đường, ở các bãi hoang khắp các tỉnh từ Bắc chí Nam. Thu hái cây vào mùa hè - thu, rửa sạch, cắt nhỏ, phơi khô dùng. Lá thường dùng tươi.

Tính vị, tác dụng: Vị đắng, se, tính mát; có tác dụng thanh nhiệt giải độc, lợi thuỷ tiêu thũng. Lá trừ giun, lợi tiểu, kích dục.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Thường dùng trị

1. Cảm mạo, viêm hạch hạnh nhân cấp, viêm hầu họng, viêm kết mạc

2. Viêm gan vàng da cấp, xơ gan cổ trướng

3. Viêm thận cấp và mạn

4. Cước khí thuỷ thũng, lỵ, ỉa chảy

5. Cụm nhọt, eczema, rắn cắn. Liều dùng 15-30g, dạng thuốc sắc. Không dùng cho người có thai. Dùng ngoài giã cây lá tươi lấy nước uống, bã đắp trừ rắn cắn (dùng riêng hoặc phối hợp với Bồ cu vẽ, lá Ớt). Có thể lấy lá tươi giã với mẻ và giấm đắp trị đinh râu, nhọt độc, hoặc nấu nước rửa bệnh ngoài da. Ở Ấn Độ, người ta dùng cây chữa rắn cắn; nước sắc rễ và lá dùng trị đái khó, ỉa chảy, lỵ và viêm hay đau dạ dày. Rễ dùng để ngừng nôn và trộn với hồ tiêu làm thuốc đắp trị đau răng. Lá giã ra, nấu với dầu dừa dùng đắp vết loét và eczema. Ở Thái Lan, rễ và lá cây được dùng làm thuốc tránh thụ thai, thuốc bổ tăng lực và trị ho.

Cây chỉ thiên còn có tên gọi khác là thổi lửa, cỏ lưỡi mèo, cỏ lưỡi chó, co tát nai (dân tộc Thái), nhả đản (dân tộc Tày). Là cây cỏ mọc hoang, sống dai, thân cao chừng 20 - 50cm, nhiều cành, cả cây có lông. Lá gốc mọc thành hình hoa thị, sát đất. Phiến lá dài chừng 6 - 12cm, rộng 3 - 5cm, hình thìa, có lông trắng ở cả hai mặt, mép có răng cưa lượn sóng, phía dưới hẹp lại thành cuống rộng ôm vào thân. Lá ở thân nhỏ và hẹp hơn lá ở gốc. Hoa màu tím, mọc thành xim, có đầu giả. Quả hình thoi, có 10 cạnh lồi. Mùa hoa quả: tháng 1 - 8. Có thể thu hái quanh năm, dùng tươi hoặc phơi, sấy khô.

Rễ Cây chỉ thiên.

Ghi chú: Còn có Cúc chỉ thiên bông hay Chân voi gié - Pseudelephantopus spicatus (Aublet) Rohr (Elephantopus spicatus Aublet), cũng được dùng nhưng ít phổ biến hơn. Lá dùng chủ yếu làm thuốc chữa các vết thương và cũng dùng chữa sốt và lợi tiểu.

Cây chỉ thiên còn có tên gọi khác là thổi lửa, cỏ lưỡi mèo, cỏ lưỡi chó, co tát nai (dân tộc Thái), nhả đản (dân tộc Tày). Là cây cỏ mọc hoang, sống dai, thân cao chừng 20 - 50cm, nhiều cành, cả cây có lông. Lá gốc mọc thành hình hoa thị, sát đất. Phiến lá dài chừng 6 - 12cm, rộng 3 - 5cm, hình thìa, có lông trắng ở cả hai mặt, mép có răng cưa lượn sóng, phía dưới hẹp lại thành cuống rộng ôm vào thân. Lá ở thân nhỏ và hẹp hơn lá ở gốc. Hoa màu tím, mọc thành xim, có đầu giả. Quả hình thoi, có 10 cạnh lồi. Mùa hoa quả: tháng 1 - 8. Có thể thu hái quanh năm, dùng tươi hoặc phơi, sấy khô.

Cây chỉ thiên.

Một số đơn thuốc thường dùng:

Chữa mụn nhọt: Lá chỉ thiên tươi rửa sạch, thêm ít muối, giã nát ít muối đắp vào chỗ đau.

Chữa họng sưng đau do viêm họng, viêm amiđan: Chỉ thiên 10g khô, hãm với 300ml nước sôi trong khoảng 30 phút, chia uống nhiều lần trong ngày. Hoặc lá chỉ thiên tươi rửa sạch nhai ngậm với một ít muối, có tác dụng giảm đau họng rất tốt.                          

Chữa viêm loét miệng lưỡi:

Chỉ thiên 30g khô sắc uống mỗi ngày một thang. Uống 3-5 ngày.

Chú ý: Người cơ thể suy nhược, phụ nữ có thai cần thận trọng khi sử dụng. Không dùng đối với bệnh thuộc chứng hàn.

Ngoài ra cần lưu ý phân biệt cây chỉ thiên với cây bồ công anh Trung Quốc vì có đặc điểm gần giống nhau để tránh nhầm lẫn: Lá bồ công anh Trung Quốc cũng mọc sát đất, hình hoa thị nhưng có hoa màu vàng, quả xếp hình cầu, có lông màu trắng; còn hoa cây chỉ thiên có màu tím nhạt.